متن پیاده شده جلسه گفتگوی ویژه با آقای دکتر شاپور محمدی

روز یکشنبه مورخ 21/02/99 راس ساعت 10:00 صبح اتاق ایران- ایتالیا جهت گفتگوی آنلاین میزبان آقای دکتر شاپور محمدی ریاست پژوهشکده پولی- بانکی کشور و ریاست پیشین سازمان بورس ایران بود. این دعوت به دنبال درخواست و استقبال جمع کثیری از اعضای اتاق جهت پاسخگویی به سوالات آنها از طرف مراجع ذیربط در مورد موضوعات مالیاتی، پولی- بانکی و مالیات ارزش افزوده بود. شرح مختصری از این گفتگو که با میزبانی و همراهی ریاست اتاق ایران- ایتالیا آقای مهندس پورفلاح و دبیرکل اتاق خانم مهندس شهابی انجام شد در زیر آمده است:
در ابتدا در پی سوال خانم مهندس شهابی با موضوع بخشودگی مالیاتی برای شرکت‌های خصوصی و اینکه آیا همچنان افراد مشمول بخشودگی مالیاتی می‌شوند یا خیر ایشان پاسخ دادند با توجه به کاهش درآمدهای نفتی و فشار بر روی بودجه دولت، دولت همچنان به دنبال راه‌کارهایی برای اختصاص زمان بیشتر به افراد جهت پرداخت مالیات است و البته دولت برای جبران بخشی از کسری بودجه سیاست‌هایی از جمله فروش سهام و املاک و مستقلات را دنبال می‌کند و این نشان دهنده عزم جدی دولت برای حمایت از بخش خصوصی است.
پرسش: آیا در مورد زمان تحویل اظهار نامه‌ها ی مالیاتی تصمیمی اتخاذ شده است؟
پاسخ: زمان تحویل اظهارنامه‌ها در حال بررسی است و احتمال به تعویق افتادن آن نیز وجود دارد که البته برای افرادی که به صورت الکترونیکی اظهارنامه‌ها را تغییر می‌دهند این زمان مهم نیست و در مورد مجامع بورسی و شرکت‌ها این اتفاق افتاده و زمان تحویل اظهارنامه را عقب انداخته‌اند چون مستلزم این بود که افرادی دور هم جمع شوند.
پرسش: آیا مشخص شده است که بدهی‌های مالیاتی و مهلت‌های اعتراض تمدید شده است یا خیر؟
پاسخ: طی ابلاغیه‌ای که آقای دکتر دژپسند وزیر امور اقتصاد و دارایی ارائه دادند مشخص شده است که چقدر زمان‌ها به تعویق می‌افتد. این مصوبه سه محور دارد که دو محور آن بورس و مالیات هستند که در آن ابلاغیه زمان‌ها مشخص شده است.
پرسش: به‌دلیل شیوع کرونا و شرایط موجود تغییر کاربری داده‌ایم و شروع به تولید محصولات ضدعفونی کننده و ماسک کرده‌ایم. این تغییر کاربری در مسائل مالیاتی چه تاثیری خواهد گذاشت؟
پاسخ: اگر این تغییر کاربری خلاف موارد درج شده در اساسنامه نباشد ایرادی ندارد و یا حتی اگر در اساسنامه درج نشده باشد و از طرف ارگانی از آنها خواسته شده باشد باز می‌توانند پیشنهادی به وزارت امور اقتصاد و دارایی بدهند که این را جز فعالیت‌های مرتبط تلقی نمایند. چون هر بخشی معافیت‌هایی دارد و اگر کاربری خارج از آن بخش باشد ممکن است دیگر مشمول معافیت مالیاتی نشوند. البته اگر داوطلبانه باشد معمولا مشمول معافیت مالیاتی می‌شوند و سران سه قوه این موارد را تصویب می‌کنند چون در واقع کمک به سلامت و صیانت جامعه است.
پرسش: مالیات بر خانه‌های خالی، خانه‌های لوکس و اتومبیل‌ها چگونه است؟
پاسخ: عددهایی که مشمول مالیات می‌شود برای اتومبیل یک میلیارد به بالا و برای خانه مسکونی 000/000/000/10 تومان به بالا می‌باشدکه در مصوبه نهایی مجلس آمده است ولی خانه‌های خالی مشمول مالیات می‌شوند و این سیاست در واقع سیاست درستی‌است چون کشور باید به سمت تولید برود و روی اتومبیل‌های لوکس " مالیات استفاده" لحاظ می‌شود.
پرسش: اظهارنامه مهندسان به چه شکل است و اگر پروژه‌ای ارائه نکنند باز باید اظهار نامه تسلیم کنند؟
پاسخ: جایی که معافیت مالیاتی یا استرداد ارزش افزوده وجود دارد اظهار نامه باید تسلیم شود حتی اگر فعالیت نداشته باشند چون اگر درآمدی نداشته باشند در آن شرایط مشمول نرخ صفر می‌شوند.
پرسش: ما تنها واسطه بین شرکت‌های داخلی و خارجی محسوب می‌شویم و درآمد ما به صورت دریافت کمیسیون است. آیا این درآمد جزء درآمد ارزی با منشا خارجی تلقی می‌شود یا درآمد ناشی از صدور خدمات.
پاسخ: این سوال باید از بانک مرکزی پرسیده شود. در صورت کسب اطلاعات از بانک مرکزی به سوال پاسخ خواهم داد.
پرسش: در مورد تفاوت ضمانت‌نامه‌های بانکی با وام در نقدینگی شرکت‌ها توضیح دهید.
پاسخ: زمانی این ضمانت‌نامه‌های بانکی همان LC های داخلی بودند که تا حدی از این LC سوء استفاده شد .و کنار گذاشته شد. در حال حاضر "اوراق گام" که بانک مرکزی آن را به جریان انداخته است در واقع شکل کامل‌تری از همان LC داخلی است و بسیار قانونمند و دقیق است که در آینده در بازار سرمایه هم مورد معامله قرار می‌گیرد. در واقع اوراق گام گواهی اعتبار مولد است. یک روش دادن تسهیلات به شرکت‌هاست که ممکن است همه آن در بخش تولید استفاده نشود و بخشی از آن در جای دیگری سرمایه‌گذاری شود و روش دیگر دادن LC داخلی یا همان اوراق گام است و به این صورت است که بدون اینکه حجم پول زیادی خلق شودبا یک اوراق می توان با چند تولید کننده تسویه کرد و باز این اوراق در بازار سرمایه به چرخه مبادلات باز می‌گردد و البته اثر تورمی کمتری دارد.
پرسش: چرا کسانی که از کارت بازرگانی دیگران استفاده می‌کنند تحت پیگرد قرار نمی‌گیرند؟
پاسخ: این پیگرد صورت نمی‌گیرد چون طبیعاتا اتاق یک سری از اعضای خود را از دست می‌دهد و به طور طبیعی بخشی از درآمدهای اتاق کم می‌شود و چون هنوز تبدیل به قانون نشده است این مورد اگر فرادستگاهی شود همه از این قانون تبعیت می‌کنند.
پرسش: امروز بحث حذف 4 صفر بسیار داغ است. جنابعالی به عنوان یک اقتصاددان فکر می‌کنید آیا هزینه این کار بیشتر است یا درآمد آن؟
پاسخ: تغییر واحد پولی خودش بستگی به عوامل روانی دارد و هم مزایا دارد مثلا در رستوران‌ها باید تمام منو ها را عوض کنیم و این هزینه‌بر است. در لیست قیمت اتیکت و فاکتورها را عوض می کنیم و این هزینه است. دومین هزینه روی رفاه خانوار است و قیمت هایی که به کمترین واحد پولی نزدیک هستند Round up می‌شوند مثلا کالای 800 تومانی به کالای 1000 تومانی تبدیل می‌شود. مخصوصا اگر واحدهای پولی ریز را دیگر در گردش پولی نداشته باشیم. آثار مثبت آن هم به ذهن سپردن راحت‌تر اعداد و تحلیل کردن آن‌هاست و این یک اعتماد به نفس کمرنگ به ما می‌دهد که احساس بهتری نسبت به مقایسه واحد پول کشورمان با دیگر کشورها داشته باشیم و البته این راه‌کار به هیچ وجه نمی تواند جلو تورم را بگیرد. پس گام نخست و درست مهار کردن تورم و سپس تغییر واحد پول است.
پرسش: آیا تمهیداتی اتخاذ شده است که قضات آشنا به فعالیت‌های اقتصادی باشند و مشکلی که ما در بعضی هسته‌های تصمیم‌گیری در رابطه با اقتصاد داریم به ویژه دادگاه‌ها که به جرائم اقتصادی توجه می‌کنند ولی قاضی اقتصاد دان نیست.
پاسخ: در این مورد سازمان امور مالیاتی با دادگستری تهران دنبال ایجاد شعب اختصاصی هستند و شعبی را تشکیل خواهند داد که قضات آن فقط به مالیات رسیدگی می کنند بنابراین آن قاضی در این زمینه کم کم متبحر می‌شود و البته در کشور ما شرط اول قضاوت این است که لیسانس فرد حقوق باشد. پس ایجاد شعب اختصاصی هم این مساله را حل می‌کند.
پرسش: آیا فعالیت‌های ورزشی از مالیات معاف هستند؟
پاسخ: در فعالیت‌های ورزشی عملا ارزش افزوده موضوعیت ندارد و فقط مالیات عملکرد می‌ماند که بر اساس درآمد مجموعه، اینکه انتفاعی یا غیرانتفاعی باشد می‌تواند مشمول مالیات باشد چون به هر حال درآمد دارند و حق عضویت می‌گیرند فقط موارد عام‌المنفعه که در قانون آمده باشند ممکن است شامل مالیات نشوند.
پرسش: بعضی وقت‌ها هنگام صدور فاکتور متوجه می‌شویم که شرکت مورد معامله جزء شرکت‌های ثبت شده نمی باشد. آیا اینها مشمول مالیات ارزش افزوده هستند؟
پاسخ:زمانیکه معامله انجام می‌دهیدشرکت جزء لیست سیاه مالیاتی نیست اما دو سال بعد جزء لیست می باشد و به شما می‌گویند چرا معامله کردید و پاسخ شما این است که زمان معامله این شرکت در لیست سیاه مالیات نبود ولی اداره مالیات می‌گوید در حال حاضر در لیست سیاه است و این واقعا یک ایراد مالیاتی است که شرکت‌های خصوصی به درستی این ایراد را گرفته‌اند. بنابراین نظام مالیاتی باید این لیست را مرتب Update تا این احتمال کم کم کاهش یابد.
پرسش: ارزش افزوده تا قبل از بهره‌برداری چرا به‌عنوان اعتبار مالیاتی مورد قبول واقع نمی‌شود؟
پاسخ: قبل از بهره‌برداری شخص هنوز کالایی ندارد که ارزش افزوده تلقی شود.
پرسش: در قانون جدید حسابرس مالیاتی را حذف کرده‌اند در صورتی‌که حضور حسابرس باعث می‌شود حجم کار در وزارت امور اقتصاد و دارایی خیلی کمتر شود. آیا با حضور حسابرس مالیاتی موافق بودید یا مخالف هستید؟
پاسخ: بحث حسابرسی مالیاتی قبل‌ها نسبت به اکنون موضوعیت بیشتری داشت و اکنون اگر سیستم‌ها Inter Connected بشوند در بعضی سیستم‌ها دیگر به صورت هوشمند عمل می‌شود و اگر در آینده باز بخواهد برقرار شود در حدود معینی اتفاق می‌افتد. در واقع راه بهتر این است که حذف نکنیم و بگوییم در حدود معینی حسابرس مالیاتی وجود دارد و الان دنیا به این سمت گرایش پیدا کرده است که افراد بالای 18 سال " کد مالیاتی" National Tax ID دارند و اگر این موضوع در ایران هم اجرا شود به نفع همگان است.
پرسش: سازمان‌ها و ارگان‌هایی داریم که از مالیات معاف هستند. آیا نهادها هم اظهارنامه مالیاتی می‌دهند. آیا اینگونه نهادها مثل بنیادهای خیریه امروز اظهارنامه مالیاتی می‌دهند؟
پاسخ: " نرخ صفر" شامل همه نهادها نمی‌شود ولی مثلا بنیادهای خیریه را شامل می‌شود. ولی چه نهادهای معاف و چه غیر معاف برای اینکه نظام مالیاتی درست شود باید اظهارنامه بدهند.
پرسش: حق تقدم را چه کسانی می‌توانند خرید کنند؟
پاسخ: کسانی که قبلا سهام خریده‌اند در افزایش سرمایه حق تقدم به آنها تعلق می‌گیرد و این حق تقدم را می‌توانند خودشان استفاده کنند یا بفروشند. اگر خودشان بخواهند استفاده کنند یک مبلغ خیلی کمی را می‌دهند و وارد بازار سهام می‌شوند و تعداد سهامشان افزایش پیدا می‌کند و مدل دیگر افزایش سرمایه به‌صورت ثبت سهام است که افراد از روی تابلو می‌خرند و کسی حق تقدم ندارد که این بهترین حالت افزایش سرمایه است و پول را وارد شرکت می‌کند و باعث می‌شود خط تولید شرکت بزرگ‌تر شود.
پرسش: آیا برای خرید سهام شرکت‌هایی که برای اولین بار عرضه‌ می‌شوند ساز و کار خاصی وجود دارد؟
پاسخ: ساز و کاری با نام دفتر سفارش یا دفتر Booking را در سال 95 راه‌اندازی کردیم که در حال حاضر آن ساز و کار حاکم است که در آن عدالت کاملا رعایت می‌شود. به هر فردی که ثبت نام کرده اگر قرار باشد 50 سهم یا 5000 سهم برسد حتما خواهد رسید و اگر عرضه بیشتر از تقاضا باشد به هر کس به هر مقدار سهم که بخواهد سهام می‌رسد.
پرسش: سرمایه‌داران کوچک هستیم، از سهم خریدن در بازار می‌ترسیم. توصیه شما به این افراد چیست؟
پاسخ: فرشته نجات سرمایه‌گذار توجه به رابطه سودآوری شرکت و قیمت سهام است و اگر کسی می‌خواهد سهام بخرد با این شرط بخرد.
ایشان در خاتمه توصیه کردند اگر آموزش کافی ندیده‌اند حتما آموزش ببینند و بعد وارد بازار سهام شوند. دوم اینکه حتما به مشاورینی که دارای مجوز از سازمان بورس هستند مراجعه کنند. سوم اگر با سرمایه‌گذاری مستقیم آشنا نیستند و نمی توانند سهم بخرند، صندوق‌ها را بخرند چون به صندوق‌ها سهمیه جدا از ارز اولیه اختصاص داده شده است. حتما به سود بلند مدت فکر کنند چون در بازار سهام می‌توان برنده بود اما در بلند مدت. در کوتاه مدت ممکن است سود باشد و ممکن است سود نباشد و در آخر هم به شایعات به هیج وجه توجه نکنند.